Vragen en antwoorden stedenbouwkundig plan Koepelterrein

Vragen en onduidelijkheden vanuit de buurt over het stedenbouwkundig plan van het Koepelterrein zijn opgenomen in onderstaand vragen en antwoorden document. Hierin zijn de vragen van de buurt, wijkraad en de vragen die opgehaald zijn tijdens de informatieavond van dinsdag 24 september jl. meegenomen.

Download de Q&A hier.

Wat komt er?

Waar komt wat?
In het boekje op de site www.opendekoepel.nl wordt uitgelegd hoe de plannen in elkaar zitten.

Maken jullie ook meteen het water in de Papentorenvest?
Het water staat in de plannen van de gemeente Haarlem; zij is verantwoordelijk voor de openbare ruimte. Het zou verstandig zijn om bij de ontwikkeling van het koepelterrein direct, in aansluiting, de herinrichting van het openbaar gebied aan te pakken. Maar dat is aan de gemeente.

Betekent Open de Koepel dat het terrein toegankelijkheid is voor iedereen?
Ja. Het gebied is straks toegankelijkheid voor iedereen. Er is in de koepel ook veel te doen voor niet-studenten. We zetten in op een uitwisseling van jong en oud – ook voor volwassenen is er straks van alles te leren en te beleven. Daarnaast zijn terrasjes, een klein hotel, horeca, ruimte voor MKB, startups en filmzalen gepland.

Huisvesting

DUWO realiseert circa 250 studentenwoningen. Elan Wonen realiseert circa 100 sociale huurwoningen. Voor verdere informatie over de huisvesting zie de link naar de Q&A bovenaan deze pagina.

Planning

Onder voorbehoud (prognose)

  • Eind 2019: Afronding stedenbouwkundig plan
  • Eind 2019 – begin 2020: Bestemmingsplanprocedure en omgevingsvergunning inbouw Koepel
  • Eerste kwartaal 2020: start restauratiewerkzaamheden Koepel, gevolgd door de inbouw
  • Tweede kwartaal 2020: indienen van de eerste omgevingsvergunningen
  • September 2021: deuren van de gerestaureerde Koepel gaan open voor de eerste studenten

Deze planning is niet volledig maar wij zijn voornemens u middels nieuwsbrieven geregeld nader te informeren.

Academisch onderwijs in Haarlem

Welke onderwijspartners zijn betrokken bij welke soorten onderwijs?

Verschillende onderwijsinstellingen hebben een visie gemaakt op het onderwijs. Vanuit deze visie wordt aan een breed onderwijsaanbod in de Koepel gewerkt dat vanaf september 2020 de deuren voor de stad Haarlem opent.

  • University of Small & Medium Business [werktitel] met verscheidene bachelor en master programma’s (zowel HBO als WO). Deze opleidingen zullen worden opgezet door de Duitse SRH Gruppe in nauwe samenwerking met de Global School for Entrepreneurship
  • Pre-college- en summerschool programma’s worden in overleg met middelbare scholen en het hbo in Haarlem uitgewerkt voor 6 vwo-leerlingen en hbo’ers ter voorbereiding op de studieprogramma’s in de Koepel.
  • Aanvullende ondernemerschaps- & bildungsopleidingen met verschillende onderwijspartners

University of Small & Medium Business Haarlem

Wat is er bijzonder aan deze nieuwe onderwijsinstelling college Haarlem?
De onderwijspartners willen extra inzetten op het midden- en kleinbedrijf (MKB), met als voornaamste thema’s digitalisering, circulaire economie en ondernemerschap. Daarnaast zal ook Bildung (maatschappij-oriëntatie, ethiek, filosofie, waarden) een belangrijk integraal onderdeel uitmaken. We werken daarvoor samen met organisaties in en buiten de stad. De werkwijze van het college leidt tot excellent onderwijs, met daarbij op de praktijk toegepast onderzoek. Kwalitatief goede opleidingen dus, voor studenten die zich breed willen oriënteren en hard willen werken. Zij kunnen ook tijdens hun opleiding starten met een eigen bedrijf en gebruik maken van ondersteuning binnen en buiten de opleiding. 

Waarom geen Nederlandse universiteit?
Na aanvankelijke toezeggingen van de Universiteit van Amsterdam en een intensief samenwerkingstraject met de Vrije Universiteit zijn beide universiteiten afgehaakt; zelfs als zij gevrijwaard zouden zijn van financiële risico’s. Duidelijk is dat het belang van Nederlandse universiteiten niet lijkt te liggen in vestiging van een kleinschalige bacheloropleiding in een andere stad. Waar dit wel is gebeurd (denk aan Middelburg, Den Haag, Leeuwarden), hebben de betreffende steden (met soms ook andere fondsen) vele miljoenen euro’s geïnvesteerd in de komst.

Wat is het collegegeld?
Er is vooralsnog geen sprake van subsidie, bijvoorbeeld in de vorm van rijksbekostiging à € 5.890 per student per jaar en € 9.000 per diploma (prijspeil heden). Dat betekent dat het onderwijs betaald moet worden uit collegegeld. Dit collegegeld valt dus hoger uit dan het wettelijk collegegeld voor gesubsidieerd onderwijs. Hiervoor kan gebruik worden gemaakt van studiefinanciering. De wens van zowel de gemeente, stichting Panopticon en de betrokken onderwijspartijen is om het onderwijs zo toegankelijk mogelijk te maken, ook voor studenten met een kleinere beurs. Er worden verschillende opties verkend. Enkele opties zijn al op tafel gekomen zoals een beurzensysteem, fonds met publieke en private donateurs, ‘reverse generation contract’ waarbij studenten pas ná hun afstuderen een percentage van hun inkomen betalen. De komende periode wordt duidelijk hoe hoog het collegegeld wordt en welke methoden worden ingezet voor de toegankelijkheid.

Betekenis

Waarom op deze plek?
Het terrein van de koepel vraagt om een duurzame, maatschappelijke, met de stad verbonden bestemming. Tegelijkertijd was er de wens om academisch onderwijs naar Haarlem te halen. En vraagt een universiteit om een iconisch gebouw, in of bij het centrum van de stad en openbaar vervoer, met voldoende ruimte om studenten te huisvesten. De perfecte combinatie.

Wat leveren de plannen op voor Haarlem?
Met Open de Koepel zetten we Haarlem nog beter op de kaart als kennisstad, congresstad en cultuurstad. De koepel blijkt als een magneet te werken voor Haarlem en bedrijven en instellingen aan te trekken die zich alleen vanwege deze bijzondere locatie in Haarlem willen vestigen. Naast het onderwijs zijn er ook andere functies die werkgelegenheid genereren. Denk aan congressen, presentaties, MKB, startups, het filmhuis, toerisme, horeca. De plannen zijn goed voor 200 tot 300 rechtstreekse banen, en daarnaast ongeveer hetzelfde aantal indirecte banen.

Er zijn verschillende onderzoeken gedaan over de effecten van het toevoegen van academisch onderwijs, bijvoorbeeld door de gemeenten Den Haag en Middelburg. Uit het rapport voor Den Haag (Tier, 2009): De vestiging van een university college beïnvloedt de beeldvorming, maar heeft ook positieve gevolgen voor het vestigingsklimaat. Dat biedt nieuwe groeimogelijkheden voor de lokale werkgelegenheid en de economische kansen. Bovendien leidt de komst van de nieuwe university college studenten tot een stijging van het aantal hoger opgeleiden in de stad. Deze ontwikkelingen zullen uiteindelijk resulteren in een hogere economische groei, een sterkere loonontwikkeling en productiviteit, meer technologische vooruitgang, een betere volksgezondheid, minder criminaliteit en een grotere sociale cohesie. Een hoger gemiddeld opleidingsniveau is goed voor de concurrentiepositie van de gemeente Den Haag en het welbevinden van al haar burgers. Het rapport over University College Roosevelt (Schoors, Karas, Kamphuis, 2010) concludeerde dat de bijdrage aan de economie van Zeeland wordt geschat op ca. 15 miljoen euro per jaar.

Financieel

Wie gaat dit betalen?
We maken een relatief ‘duur’ plan met een complete restauratie, zorgvuldige inbouw en grondige verduurzaming van rijksmonument de koepel. Tegelijk houden we de huren zo laag mogelijk voor het omvangrijke maatschappelijk/culturele programma. Dat kan alleen omdat de stichting geen winstoogmerk heeft. Uit de huurinkomsten kunnen we financieringslasten en het dagelijks beheer straks betalen.

Voor de financiering maken we gebruik van een laagrentende lening van het Nationaal Restauratiefonds. Daarnaast zijn we aangewezen op banken, die een lage rente kunnen verstrekken vanwege het duurzame karakter van het project. Fiscaal kunnen we in 2018 nog gebruik maken van aftrek van achterstallig onderhoud, wat investeren interessant maakt voor private financiers. De omliggende bebouwing wordt gerealiseerd en gefinancieerd door de woningcorporatie.

Betrokkenheid gemeente

Bij aanvang
Bij een openbare verkoop voor de voormalige eigenaar, het Rijk, zou de hoogste opbrengst doorslaggevend zijn en onze plannen maakten in deze procedure geen enkele kans; daarom deed stichting Panopticon niet mee. De gemeente heeft het koepelcomplex geclaimd vanwege de maatschappelijke bestemming. Het Rijk (A) heeft het complex verkocht voor 6,4 miljoen plus bijkomende kosten en asbest aan de gemeente (B). De gemeente verkocht het voor hetzelfde bedrag weer door aan onze stichting (C). Stichting Panopticon heeft over dit bedrag ca. € 400.000 overdrachtsbelasting betaald en draagt alle lasten vanaf het moment van aankoop.

Samenwerking
Onze plannen moeten voldoen aan alle mogelijke wetten en regels. En afgestemd zijn op de plannen voor de omgeving. Voor de uitwerking is dan ook ambtelijke inzet nodig, die geld kost. De kosten daarvoor worden vergoed door onze stichting en Elan Wonen. Daarvoor wordt een zogeheten anterieure overeenkomst gesloten.

Meedoen

Hoe is de buurt betrokken?
De afgelopen jaren zijn de buurt en de wijkraad steeds betrokken. Dat heeft ertoe geleid dat we de plannen hebben aangepast, rekening houdend met de wensen en ideeën die er leefden. Het is geweldig dat er zoveel steun is geweest uit de buurt, met spandoeken en later ook uit de hele stad met het ‘ZEG JA-comité’. Ook over het tijdelijk beheer is intensief overleg, om te zorgen dat het openen van de koepel zo min mogelijk overlast veroorzaakt.

Ik heb een idee, kan ik meedoen?
Het accent voor het koepelterrein ligt op onderwijs, ondernemen en kunst en cultuur. Het komende jaar staat het complex nog leeg. We openen de koepel voor culturele en ondernemende activiteiten, die iets toevoegen aan de stad. Voor de definitieve situatie werken we samen met veel organisaties en bedrijven in de stad. Neem contact met ons op als je ideeën hebt die voor versterking zorgen. Let wel: de stichting heeft geen financiële middelen ter beschikking. Je kunt je natuurlijk sowieso aanmelden als fan op de Facebookpagina Open de Koepel en je aanmelden voor onze nieuwsbrief. Dat kan via info@opendekoepel.nl.