Naar een University College in Haarlem

1. Wat is een University College?
Een kleinschalige academische bachelor-opleiding volgens het liberal arts principe. Bij een University College is niet de studierichting de basis van de organisatie, maar een in omvang gelimiteerd ‘college’, waarin álle academische disciplines tot op bachelorniveau worden aangeboden. Binnen het ‘college’ krijgen studenten de gelegenheid om toe te werken naar een ‘major’, een vorm van concentratie of pre-specialisatie met het oog op verdere beroepsmatige specialisatie. De Mastersopleiding wordt elders gevolgd (zie ook 5).

2. Hoe ziet het programma er uit?
University College Haarlem is een klassiek liberal arts & sciences college. Het heeft vier departments van waaruit cursussen worden aangeboden:

  • het Academic Core department (ACC) waarin de basis academische vaardigheden, zoals Engels in woord en geschrift, moderne talen, methoden en technieken van onderzoek, onderzoeksethiek en retorica worden aangeboden
  • het Arts & Humanities department (A&H) waarin cursussen worden aangeboden over filosofie, godsdienstwetenschap, geschiedenis, kunstgeschiedenis, linguistiek, muziek en beeldende kunst (die beide laatste ook als performing art in samenwerking met het conservatorium van Inholland)
  • het Social Sciences department (SSC) waarin cursussen worden aangeboden over internationaal recht, economie, psychologie, sociologie, culturele antropologie, politicologie en geografie
  • het Science department (SCI) waarin cursussen worden aangeboden over wiskunde, computer science, fysica, chemie, biologie, gezondheidswetenschap en waarin tevens een pre-med major wordt aangeboden die voorbereidt op een medical graduate school.

3. Wat voor studenten komen er naar zo’n University College en wat wordt van hen verwacht?
Alle afgestudeerden van het Nederlandse VWO of van daarmee gelijkgestelde Nederlandse of buitenlandse diploma’s komen in aanmerking. UCHaarlem-studenten hebben een brede academische belangstelling, kiezen er na het VWO voor om nog even niet te kiezen, moeten weten wat er van hen wordt verwacht en willen met elkaar verantwoordelijkheid dragen voor het community-karakter van hun University College.

Omdat er momenteel nog te weinig university colleges zijn om aan de vraag te kunnen voldoen en de maximale toelating per college in Nederland tussen de 200 en 250 inkomende studenten per jaar ligt, dient op enigerlei wijze te worden geselecteerd. Voor University College Haarlem geldt daarbij dat die selectie plaatsvindt op basis van aanmelding en een persoonlijk interview waarin wordt nagegaan of en in hoeverre de kandidaat bereid is aan het intensieve programma van het college mee te werken en inderdaad de openheid heeft om zich breed te oriënteren alvorens in de loop van zijn/haar studie een major of hoofdrichting te kiezen. Studenten die maar in één ding/discipline geïnteresseerd zijn en niet buiten dat stramien willen treden, kunnen beter voor een traditionele studierichting kiezen.
Uit ervaring blijkt dat er aanzienlijk meer studenten zijn die aan die eisen kunnen en willen voldoen; vandaar dat ook de volgorde van aanmelding bij de toelating een rol speelt. Eenmaal toegelaten geldt voor hen het ‘student handbook’, waarin tot in detail is aangegeven wat van hen wordt verwacht, wat hun rechten zijn en welke procedures gelden, zowel binnen de onderwijs- als de campus-setting.

4. Wat voor docenten werken er aan zo’n University College en wat wordt van hen verwacht?
In principe zijn dat de academici die ook nu aan universiteiten werkzaam zijn of kunnen zijn. Omdat het University College een bachelor-opleiding betreft, dienen docenten zich te realiseren dat zij zich gedurende de 2×15 weken van het semester volledig op onderwijs, op ‘teaching & learning’ dienen te storten. Veel tijd voor eigen onderzoek dat los staat van het te geven onderwijs (anders dan het zgn undergraduate research) is er niet in die 30 weken. Maar omdat er in de resterende weken van het jaar geen onderwijs wordt gegeven, is er niettemin een respectabele periode beschikbaar voor het eigen onderzoek of voor aanscherping van de eigen cursussen. Toch blijft gelden dat docenten aan dit University College moeten begrijpen dat de kans dat een van hun studenten de Nobelprijs wint groter is dan dat zij er zelf voor in aanmerking komen. Hun trots ligt in de eerste plaats in de carrière van hun studenten.

5. Hans Adriaansens richtte het eerste University College in Nederland op, in Utrecht. Welke gedachte lag eraan ten grondslag? En: is het gelukt?
De bedoeling was te laten zien dat met een adequate organisatiecontext voor ongeveer hetzelfde geld en voor dezelfde studenten een aanmerkelijk beter resultaat kan worden behaald, zowel voor de instellingen als voor de studenten. Elke afgestudeerde van het VWO blijkt excellent werk te kunnen leveren en uitzicht te hebben op een hoogwaardig vervolg in nationale en internationale master- en Ph.D.- programma’s. Mits geplaatst in de context van het University College en toegelaten op basis van de bereidheid om zich (net als de docenten) maximaal in te spannen.

Dat en andere en betere organisatiecontext studenten en docenten stimuleert tot grotere prestaties was snel voor iedereen duidelijk. 93 procent heeft binnen drie jaar een bachelorsgraad. Gemiddeld in Nederland ligt dat rond de 40 procent. De acceptatiegraad van de alumni door goed aangeschreven master- en Ph.D. opleidingen in binnen- en buitenland ligt op hoog niveau, 97 procent van de studenten stroomt door naar de Mastersopleiding naar keuze, in binnen- en buitenland.

6. Waarom een University College Haarlem in het Koepelcomplex?
De gemeenteraad van Haarlem sprak in 2015 het streven uit naar de oprichting van zo’n University College, omdat academisch onderwijs in deze academisch en cultureel geïnspireerde provinciehoofdstad node wordt gemist. De aanstaande beschikbaarheid van het Koepelcomplex biedt een uitzonderlijke kans om de multifunctionele essentie van het University College recht te doen. Voor stichting Panopticon is de beschikbaarheid van een iconisch koepelcomplex aanleiding een University College naar Haarlem te halen. Het biedt de gelegenheid om dit gedeelte van de oostkant van het Spaarne tot verdere ontwikkeling te brengen en via de influx van jonge mensen en universitair docenten met de binnenstad te verbinden. Tegelijkertijd biedt het koepelcomplex de mogelijkheid om een University College te maken dat door zijn multifunctionaliteit (KHMW, Teylers, Frans Hals, Haarlem Valley, Conservatorium, Performing Arts) een geheel eigen plaats onder de reeds bestaande university colleges inneemt.

7. Hoe zit het met de academische verankering van University College Haarlem?Met de Open Universiteit en Vrije Universiteit Amsterdam vinden gesprekken plaats over de oprichting van UC Haarlem. Als met twee hoger onderwijsinstellingen een akkoord wordt bereikt, wordt daarmee verantwoordelijkheid genomen voor de academische en pedagogische kwaliteit van het onderwijs en de daarbij horende reglementen. In de praktijk loopt dat kwaliteitsoordeel vooruit op de formele accreditering door de NVAO, de Nederlands/Vlaamse accrediteringsorganisatie.

Stichting University College Haarlem is verantwoordelijk voor de bedrijfsvoering. Er is geen financiële relatie met de beide moederinstellingen, anders dan dat de door het Rijk voor het University College beschikbaar gestelde middelen via de rekening van een der moederinstellingen ‘onverwijld’ worden doorgesluisd naar het college.