Wat komt er?

 Waar komt wat?
In het filmpje op de site www.opendekoepel.nl wordt uitgelegd hoe de plannen in elkaar zitten. De komende maanden wordt het e.e.a. verder uitgewerkt en de bestemmingsplanprocedure voorbereid.

Wat gaat er met het autoverkeer gebeuren in de buurt?
Het gebied zelf wordt zoveel mogelijk autovrij. Parkeren wordt ondergronds opgelost.

Maken jullie ook meteen het water in de Papentorenvest, zoals op het plaatje?
Het water staat in de plannen van de gemeente Haarlem; zij is verantwoordelijk voor de openbare ruimte. Het zou verstandig zijn om bij de ontwikkeling van het koepelterrein direct, in aansluiting, de herinrichting van het openbaar gebied aan te pakken. Maar dat is aan de gemeente.

Betekent Open de Koepel dat het terrein toegankelijkheid is voor iedereen?
Ja. Het gebied is straks toegankelijkheid voor iedereen. Er is in de koepel ook veel te doen voor niet-studenten. We zetten in op een uitwisseling van jong en oud – ook voor volwassenen is er straks van alles te leren en te beleven. Daarnaast zijn terrasjes, een klein hotel, horeca, ruimte voor startups en filmzalen gepland.

Huisvesting

Van het eerste begin zijn tussen 350 en 400 kleine appartementen (tussen 15 en 25 m2) gepland. Het uiteindelijke aantal hangt af van de grootte. Woningcorporatie Elan Wonen is voornemens samen met een studentenhuisvester eenkamerwoningen maken voor circa 250 studenten en circa 100 starters en andere doelgroepen voor sociale woningbouw. Dat zorgt ervoor dat de huisvesting betaalbaar is en blijft.

Planning

Wat zijn nu de eerste stappen? (de planning is onder voorbehoud)

  • April 2018: overeenkomst met Elan Wonen – toestemming van de gemeente
  • Rond mei 2018: overeenkomst met de onderwijspartijen over een university college.
  • Voorjaar 2018: voortgang tijdelijk beheer en gebruik, in overleg met de buurt en de stad.
  • Parallel, tot eind 2018: uitwerking plannen en vergunningentraject. De deuren van de gerestaureerde koepel gaan volgens planning in september 2020 open. Daarvoor is intensieve samenwerking nodig.

Academisch onderwijs in Haarlem

Welke onderwijspartners zijn betrokken bij welke soorten onderwijs?

Verschillende onderwijsinstellingen hebben een visie gemaakt op het onderwijs. Vanuit deze visie wordt aan een breed onderwijsaanbod in de Koepel gewerkt dat vanaf september 2020 de deuren voor de stad Haarlem opent.

  • University college met bachelor of Liberal Arts & Sciences: een brede en ondernemende academische bacheloropleiding die zal worden opgezet door de Duitse SRH Gruppe in nauwe samenwerking met de Global School for Entrepreneurship
  • Postacademische programma’s in de vorm van Bootcamp- & Advanced Labs in circulaire economie worden aangeboden door de Academy for Global Challenges
  • Pre-college- en summerschool programma’s worden in overleg met middelbare scholen en het hbo in Haarlem uitgewerkt voor 6 vwo-leerlingen en hbo’ers ter voorbereiding op de Bachelor of Liberal Arts
  • Aanvullende ondernemerschaps- & bildungsopleidingen met verschillende onderwijspartners

University college Haarlem

Wat is het verschil tussen een university college en een gewone universiteit?
Het is een undergraduate college waar je alleen je bachelorsopleiding volgt. Daarna stroom voor een masteropleiding door naar een graduate universiteit in Nederland of het buitenland. Het is een ‘liberal arts & sciences’ programma met een brede academische vorming. Je kunt je uiteraard wel voorbereiden op de richting die je op wilt. Het is een internationale opleiding, volledig Engelstalig. Er zijn vaak zo’n 60 nationaliteiten op een UC. Het rendement is extreem hoog, meer dan 90% van de studenten behaalt binnen 3 jaar zijn/haar bachelor. Dat komt doordat de omstandigheden voor het studeren ideaal zijn: in kleine groepen, in een gemeenschap waar iedereen elkaar kent, met docenten die toegewijd zijn aan het academische onderwijs.

Wat is er bijzonder aan university college Haarlem?
De onderwijspartners willen extra inzetten op Bildung (maatschappij-oriëntatie, ethiek, filosofie, waarden), op kunst en cultuur en op ondernemerschap. We werken daarvoor samen met organisaties in en buiten de stad. De werkwijze van het college leidt tot excellent onderwijs, met daarbij op de praktijk toegepast onderzoek. Een heel goede opleiding dus, voor studenten die zich breed willen oriënteren en hard willen werken. Zij kunnen ook tijdens hun opleiding starten met een eigen bedrijf en gebruik maken van ondersteuning binnen en buiten de opleiding. 

Waarom geen Nederlandse universiteit?
Na aanvankelijke toezeggingen van de Universiteit van Amsterdam en een intensief samenwerkingstraject met de Vrije Universiteit zijn beide universiteiten afgehaakt; zelfs als zij gevrijwaard zouden zijn van financiële risico’s. Men wil liever geen university college hebben dat concurrerend zou zijn met het bestaande Amsterdam University College. Duidelijk is dat het belang van Nederlandse universiteiten niet lijkt te liggen in vestiging van een kleinschalige bacheloropleiding in een andere stad. Waar dit wel is gebeurd (denk aan Middelburg, Den Haag, Leeuwarden), hebben de betreffende steden (met soms ook andere fondsen) vele miljoenen euro’s geinvesteerd in de komst.

Wat is het collegegeld?
Er is vooralsnog geen sprake van subsidie, bijvoorbeeld in de vorm van rijksbekostiging à € 5.890 per student per jaar en € 9.000 per diploma (prijspeil heden). Dat betekent dat het onderwijs betaald moet worden uit collegegeld. Dit collegegeld valt dus hoger uit dan het wettelijk collegegeld voor gesubsidieerd onderwijs. Hiervoor kan gebruik worden gemaakt van studiefinanciering. De wens van zowel de gemeente, stichting Panopticon en de betrokken onderwijspartijen is om het onderwijs zo toegankelijk mogelijk te maken, ook voor studenten met een kleinere beurs. Er worden verschillende opties verkend. Enkele opties zijn al op tafel gekomen zoals een beurzensysteem, fonds met publieke en private donateurs, ‘reverse generation contract’ waarbij studenten pas ná hun afstuderen een percentage van hun inkomen betalen. De komende periode wordt duidelijk hoe hoog het collegegeld wordt en welke methoden worden ingezet voor de toegankelijkheid.

Betekenis

Waarom op deze plek?
Het terrein van de koepel vraagt om een duurzame, maatschappelijke, met de stad verbonden bestemming. Tegelijkertijd was er de wens om academisch onderwijs naar Haarlem te halen. En vraagt een university college om een iconisch gebouw, in of bij het centrum van de stad en openbaar vervoer, met voldoende ruimte om studenten te huisvesten. De perfecte combinatie.

Wat leveren de plannen op voor Haarlem?
Met Open de Koepel zetten we Haarlem nog beter op de kaart als kennisstad, congresstad en cultuurstad. De koepel blijkt als een magneet te werken voor Haarlem en bedrijven en instellingen aan te trekken die zich alleen vanwege deze bijzondere locatie in Haarlem willen vestigen. Naast het onderwijs zijn er ook andere functies die werkgelegenheid genereren. Denk aan congressen, startups, het filmhuis, toerisme, horeca. De plannen zijn goed voor 200 tot 300 rechtstreekse banen, en daarnaast ongeveer hetzelfde aantal indirecte banen.

Er zijn verschillende onderzoeken gedaan over de effecten van het toevoegen van academisch onderwijs, bijvoorbeeld door de gemeenten Den Haag en Middelburg. Uit het rapport voor Den Haag (Tier, 2009): De vestiging van een university college beïnvloedt de beeldvorming, maar heeft ook positieve gevolgen voor het vestigingsklimaat. Dat biedt nieuwe groeimogelijkheden voor de lokale werkgelegenheid en de economische kansen. Bovendien leidt de komst van de nieuwe university college studenten tot een stijging van het aantal hoger opgeleiden in de stad. Deze ontwikkelingen zullen uiteindelijk resulteren in een hogere economische groei, een sterkere loonontwikkeling en productiviteit, meer technologische vooruitgang, een betere volksgezondheid, minder criminaliteit en een grotere sociale cohesie. Een hoger gemiddeld opleidingsniveau is goed voor de concurrentiepositie van de gemeente Den Haag en het welbevinden van al haar burgers. Het rapport over University College Roosevelt (Schoors, Karas, Kamphuis, 2010) concludeerde dat de bijdrage aan de economie van Zeeland wordt geschat op ca. 15 miljoen euro per jaar.

Financieel

Wie gaat dit betalen?
We maken een relatief ‘duur’ plan met een complete restauratie, zorgvuldige inbouw en grondige verduurzaming van rijksmonument de koepel. Tegelijk houden we de huren zo laag mogelijk voor het omvangrijke maatschappelijk/culturele programma. Dat kan alleen omdat de stichting geen winstoogmerk heeft. Uit de huurinkomsten kunnen we financieringslasten en het dagelijks beheer straks betalen.

Voor de financiering maken we gebruik van een laagrentende lening van het Nationaal Restauratiefonds. Daarnaast zijn we aangewezen op banken, die een lage rente kunnen verstrekken vanwege het duurzame karakter van het project. Fiscaal kunnen we in 2018 nog gebruik maken van aftrek van achterstallig onderhoud, wat investeren interessant maakt voor private financiers. De omliggende bebouwing wordt gerealiseerd en gefinancieerd door de woningcorporatie.

Betrokkenheid gemeente

Bij aanvang
Bij een openbare verkoop voor de voormalige eigenaar, het Rijk, zou de hoogste opbrengst doorslaggevend zijn en onze plannen maakten in deze procedure geen enkele kans; daarom deed stichting Panopticon niet mee. De gemeente heeft het koepelcomplex geclaimd vanwege de maatschappelijke bestemming. Het Rijk (A) heeft het complex verkocht voor 6,4 miljoen plus bijkomende kosten en asbest aan de gemeente (B). De gemeente verkocht het voor hetzelfde bedrag weer door aan onze stichting (C). Stichting Panopticon heeft over dit bedrag ca. € 400.000 overdrachtsbelasting betaald en draagt alle lasten vanaf het moment van aankoop.

Samenwerking
Onze plannen moeten voldoen aan alle mogelijke wetten en regels. En afgestemd zijn op de plannen voor de omgeving. Voor de uitwerking is dan ook ambtelijke inzet nodig, die geld kost. De kosten daarvoor worden vergoed door onze stichting en Elan Wonen. Daarvoor wordt een zogeheten anterieure overeenkomst gesloten.

Meedoen

Hoe is de buurt betrokken?
De afgelopen jaren zijn de buurt en de wijkraad steeds betrokken. Dat heeft ertoe geleid dat we de plannen hebben aangepast, rekening houdend met de wensen en ideeën die er leefden. Het is geweldig dat er zoveel steun is geweest uit de buurt, met spandoeken en later ook uit de hele stad met het ‘ZEG JA-comité’. Ook over het tijdelijk beheer is intensief overleg, om te zorgen dat het openen van de koepel zo min mogelijk overlast veroorzaakt.

Ik heb een idee, kan ik meedoen?
Het accent voor het koepelterrein ligt op onderwijs, ondernemen en kunst en cultuur. Het komende jaar staat het complex nog leeg. We openen de koepel voor culturele en ondernemende activiteiten, die iets toevoegen aan de stad. Voor de definitieve situatie werken we samen met veel organisaties en bedrijven in de stad. Neem contact met ons op als je ideeën hebt die voor versterking zorgen. Let wel: de stichting heeft geen financiële middelen ter beschikking. Je kunt je natuurlijk sowieso aanmelden als fan op de Facebookpagina Open de Koepel en je aanmelden voor onze nieuwsbrief. Dat kan via info@opendekoepel.nl.